'Bladeren - notes for now'
2025
installation in the gallery/ bookshop Walgenbach Art&Books
diverse materials


Leaves -  notes for now

Light, colour and paint are the features of the installation ‘Leaves’ by Dagmar Baumann.
She sets the scene with the work that came to live during and after a timeout of 7 ½ weeks in the nature of Bali. Coming forth by close observation of the apparent vegetation – namely the battered and strong leaves of the banana plants. The giant leaves become a symbol for the encounter with Hindu-culture and the depths of the tropical forest.  Baumann took the green and the quietude to her studio in Rotterdam. For the artist green embodies the immaterial realm in which the gaze, gesture and the craft are become symbiotic.
In the space of Walgenbach Art & Books this experimental works find a form as a spatial installation.
The original watercolours made on Bali and their multiforme green successors are showcased in a handmade artists book.


Bladeren - Notities voor Nu

De indruk dat de dingen een kleur hebben is een optische illusie, Het licht doet ons kleur zien. De werkelijkheid ontstaat in ons oog. In deze open ruimte tussen het onderwerp en de waarneming is alles in beweging.

Groen opent een ruimte naar de diepte en nodigt uit tot turen. Ik vind met groen een ruimte waarin het feitelijke mag oplossen ten gunste van de verbeelding.
Mijn groen is een import uit Bali, Indonesië. Het heeft zich in mij genesteld tijdens langdurig stil zitten en staren naar de tropische vegetatie. De groene ruimte heeft mij als het ware omarmt met diepte, warmte, geluiden, geur, frangipane, bananenbomen, schimmel en zeelucht.
Wittgenstein had het in zijn opmerkingen over de kleuren erover dat taal nooit helemaal de ervaring van kleur kan dekken. In ‘Over Kleur’ schreef hij in 1950/51 vlak voor zijn dood notities die vol verwondering en vragen over het fenomeen staan. Een poging tot een analyse van wat je ziet als je kleur ziet.
Zijn werk is niet afgekomen.

‘Men zou het halfdonker in het halfdonker kunnen schilderen. En de ‘juiste verlichting’ van het schilderij zou het halfdonker kunnen zijn.’
Ludwig Wittgenstein

Ik heb op Bali het vertrouwen gevonden, dat hetgeen zich aan dient het belangrijke is.
Alles wat ik zag werd een metafoor, de weerklank van een rouwproces.
De bananenbladeren woven zich met een groot gebaar door verdriet en verwondering.
Wat in deze tentoonstelling te zien is begint bij de toewijding aan het feitelijk zichtbare.

‘Het zijn de bananenbladeren die mijn aandacht trekken. Ik zie het gevecht met de zwaartekracht, groot en kwetsbaar. Verfomfaaid en gehavend zoeken ze naar ruimte om te ontvouwen, soms wel vier meter lang, in zichzelf draaiend en door elkaar geweven met de andere bladeren, geribbeld en gescheurd schroeven ze zichzelf de ruimte in. Ik kan ze navoelen en naschilderen.
Met hun grote oppervlak scheppen ze het licht naar zich toe, doorschijnend en opaak tegelijkertijd.
De schaduwen die ze op elkaar werpen splitsen uiteen in duizend kleuren.
Je leert ze kennen als je er weken naar kijkt.’
Dagboeknotitie, Bali april 2024

Tijdens mijn afzondering op het eiland schilder ik kleine aquarellen die helemaal in dienst staan om een bananenblad weer te geven. Naast me is wierook opgestoken, tegen de muggen. De witte rooksliert tekent de beweging van de lucht, het is warm. Dat voldoet, ik volg het geluk van mijn handen!

Terug in mijn atelier in Rotterdam wil ik verder schilderen. Dat lukt niet, het werk heeft een ander soort momentum nodig. Het is niet langer ‘en plein air’, maar een herinnering aan hoe het eruit zag. Het groen wordt feller, kunstmatiger. Ik koop zowat alle kleuren groen in tubes en kom uit bij Oud Holland Schevenings Groen als ‘leading pigment’. Het is een synthetisch pigment dat voortkomt uit een blauw koper complex, ftalocyanine chlorine. Dat klinkt giftig en dat is het waarschijnlijk ook. Dat is de stof, die het koele, frisse groen weerkaatst. Het materiaal wil vervolgens tot spreken gebracht worden. Dat is mijn toevoeging.
Een paar werken lijken nog op een bananenblad, maar  ‘C’est nest pas une feuille de banan’.

Ik teken en schilder lang aan iets, tot ik zelf niet meer weet wat ik bedoelde, laag na laag als in een dialoog die heel ergens anders eindigt dan waar die begonnen was en die toch een verhaallijn gemaakt heeft. Dat volgt haar eigen innerlijke logica. Er lijkt zoiets te bestaan als weten zonder woorden. Ik zeg dat graag tussen al die boeken hier in de buurt.

‘als je begint met lopen verschijnt de weg’
Rumi 13de eeuw

Door mijn experimenten op het platte vlak ontstaat iets dat dichtbij de ervaring van het bos komt, zonder het bos te zijn. Het is de overgave aan het moment, waarin de maker en het zichtbare één worden. Ik vermoed dat is wat zenboeddhisten een Satori noemen.

Ik wil opgaan in het werk, tussen de bladeren, tussen de pagina’s, tussen de mensen.
Ik luister naar de pols van de dingen, die zich synchroniseren met mijn hand.
Terwijl ik verdwijn kom ik tot stand, ik word wat ik zie. Het is een vorm van aandacht die mij rust brengt. Deze rust heb ik nodig om hoop te voeden, liefde en daadkracht.
Ik denk met mijn werk een bezielde ruimte te openen.  Hier is dat een groene ruimte die de beleving van de natuur naar de geest brengt.  Eenvoudig als een blad of een woord of een kwaststreek. Eén.
Ik verlang naar een zachtheid die alle verhalen in zich op kan nemen.
Mijn werk is een oefening, notities van het nu.

Terwijl dit werk ontstond las ik –  en lees ik steeds weer - de Tao Te Ching van Lao Tzu in de Engelse vertaling van Ursula Le Guin. Het heeft me ten aanzien van mijn schilderijen onthechting en oordeelsvrijheid geleerd. Vanuit de concentratie op het onderwerp laat ik me verassen door wat ik maak. Het maken zelf is altijd zichtbaar als materiaal en beweging.